Основање фирма во Северна Македонија: основи на ДОО и ДООЕЛ

Ако започнувате бизнис во Северна Македонија, првата правна одлука е формата на друштвото. За огромното мнозинство основачи — домашни и странски — одговорот е друштво со ограничена одговорност: ДОО (со двајца или повеќе содружници) или ДООЕЛ (со еден содружник). Двете форми се уредени со Законот за трговските друштва и кај двете вашата одговорност е ограничена на капиталот што го внесувате во друштвото.

Зошто основачите избираат ДОО / ДООЕЛ

Друштвото со ограничена одговорност ги одвојува вашите лични средства од обврските на друштвото. Доверителите на друштвото, по правило, можат да посегнат само по имотот на друштвото. Трговецот-поединец (ТП) ја нема оваа заштита — затоа ДООЕЛ обично е подобар избор дури и за бизнис на еден човек, и покрај нешто повеќе формалности.

Странски физички и правни лица можат да поседуваат 100% од македонско ДОО или ДООЕЛ. Нема обврска за локален содружник.

Што бара законот

За основање ќе ви требаат, најмалку:

• Назив на друштвото што се разликува од веќе регистрираните;
• Седиште (деловна адреса) во Северна Македонија;
• Основачки акт — договор на основачите кај ДОО, односно изјава за основање кај ДООЕЛ;
• Управител, кој не мора да биде македонски државјанин ниту резидент;
• Основна главнина од најмалку 5.000 евра во денарска противвредност. Влогот може да биде паричен или непаричен, а роковите за уплата се законски уредени — како ќе го структурирате ова вреди да се разговара пред поднесувањето.

Како тече уписот

Уписот се врши во Централниот регистар на Република Северна Македонија преку едношалтерскиот систем. Во практика, пријавите се поднесуваат електронски преку овластени регистрациски агенти, а едноставно основање вообичаено се завршува во рок од неколку работни дена од комплетна пријава.

Едношалтерскиот систем значи дека друштвото го добива матичниот и даночниот број низ иста постапка — не водите одделни процеси пред различни институции само за да постоите.

Што следи веднаш потоа

Уписот е почеток, а не крај на поставувањето:

1. Банкарска сметка. Друштвото отвора денарска (а обично и девизна) сметка во деловна банка.
2. Даночна позиција. Зависно од очекуваниот промет, регистрацијата за ДДВ станува задолжителна со преминување на законскиот праг — а понекогаш вреди да се разгледа и доброволно, зависно од вашите клиенти.
3. Вработувања. Од моментот кога вработувате, се применува Законот за работните односи: писмени договори, пријавување на работниците, придонеси од плата.
4. Дозволи по дејност. Некои дејности (превоз, храна, финансиски услуги, градежништво и други) бараат лиценци или одобренија пред фактички да почнете со работа.

Најчести грешки

Проблемите што најчесто ги гледам се сосема избежни: основачки акти препишани од шаблони што противречат на тоа како основачите навистина сакаат да ја поделат контролата; непаричен влог без соодветна проценка; седиште на адреса што друштвото реално не може да ја користи; и — кај повеќечлени друштва — никаква мисла за тоа што се случува кога содружник сака да излезе. Излезот на содружник е далеку поевтино да се уреди првиот ден, отколку да се води спор во третата година.

Ако планирате основање и сакате структурата да одговара на тоа како навистина ќе го водите бизнисот, токму тоа е разговорот што вреди да се води пред да се поднесе што било.